हर्निया
हर्निया
आन्द्राको हर्निया (जुन 'इन्ग्विनल' वा कम्मरको तल्लो भागको हर्नियाको एक प्रकार हो), जसमा हर्नियाको थैली पेटका मांसपेशीहरूको तहको बीचमा रहन्छ। यदि आन्द्रा अड्किएको वा खुम्चिएको (strangulated) छ र दुखाइ छ भने — Aconitum nap (Aकोनिटम न्याप)।
इन्ग्विनल हर्निया (कम्मरको तल्लो भागको हर्निया), विशेष गरी बायाँतर्फ दुखाइ भएमा — Aesculus hip. 3x (एस्कुलस हिप. ३x)।
पेटको हर्निया। पेटको माथिल्लो भाग अन्ननली (esophagus) हुँदै माथितिर निस्कनु (Hiatus Hernia वा हायटस हर्निया) — Asafoetida 3x (असाफोटिडा ३x)।
: अण्डकोषको हर्निया (scrotal hernia) — Aurum met. (अउरम मेट)।
: नाइटोको हर्निया (umbilical hernia); यो पुरुषको तुलनामा बालबालिका र महिलाहरूमा बढी देखिन्छ। यसले सबै प्रकारका हर्नियामा काम गर्छ। दिनको चार मात्रा (डोज) — Calcarea carb. 200 (क्याल्केरिया कार्ब. २००)।
यदि बिरामी दुब्लो वा कमजोर छ भने नाइटोको हर्निया — Calcarea phos. (क्याल्केरिया फस)।
: नाइटोको हर्निया — Granatum (ग्रान्टम)।
: शरीरको कुनै पनि भागमा कोषहरूको असामान्य वृद्धिसहितको इन्टरस्टिसियल (interstitial) हर्निया — Hydrocotyle 1c (हाइड्रोकोटाइल १सी)।
: दाहिनेतर्फको कम्मरको तल्लो भागको (इन्ग्विनल) हर्निया, दुखाइ भए वा नभए पनि। हरेक १५ दिनमा एक मात्रा। 'स्ट्र्यान्ग्युलेटेड' (अड्किएको/खुम्चिएको) हर्निया। पेटमा ग्यास, पेट फुल्ने र गडगडाहट हुने समस्या — Lycopodium 1000 (लाइकोपोडियम १०००), १५ दिनपछि दोहोर्याउने।
: अण्डकोषको हर्निया — Magnesium mur. (म्याग्नेसियम मुर)।
वंशाणुगत अण्डकोषको हर्निया — Magnesium phos. 6x (म्याग्नेसियम फस. ६x)।
पाचन सम्बन्धी समस्यासहितको दाहिनेतर्फको हर्निया। हरेक ५ दिनमा २०० पोटेन्सी (potency) दिने। Nux vomica 1x (नक्स भोमिका १x) ले पुराना र नयाँ हर्नियाको दुखाइ कम गर्छ। यसले बालबालिकाको नाइटोको हर्निया निको पार्छ — Nux vomica 200 (नक्स भोमिका २००), हरेक ५ दिनमा दोहोर्याउने।
जब हर्निया 'स्ट्र्यान्ग्युलेटेड' (अड्किएको/खुम्चिएको) हुन्छ र Aconite, Belladonna तथा Nux vomica ले राम्रोसँग काम गर्दैनन् — Plumbum met. (प्लम्बम मेट)।
: योनीको हर्निया (अर्थात् योनीको भाग बाहिर निस्कनु) — Sepia (सेपिया)।
: सिस्टिक हर्निया (Cystic hernia), अर्थात् पिसाब थैलीको हर्निया — Staphysagria (स्टाफिस्याग्रिया)। : तिघ्राको हड्डी वा फेमरको हर्निया— विस्बाडेन
नोट १: हर्नियाको घाँटी थिचेको अवस्थामा, जब गम्भीर पीडा हुन्छ र निर्धारित औषधिहरूले पीडा कम गर्न र बिरामीलाई राहत दिन असफल हुन्छन्, शल्यक्रिया आवश्यक पर्दछ। प्रत्येक १० मिनेटमा लिइने नक्स भोमिका १x (नक्स भोमिका १x) ले हर्नियाको अवरोध वा घाँटी थिचेको समस्याबाट राहत दिन्छ।
नोट २:
सम्भव भएसम्म, बिरामीले काँधको उचाइमा माथि उठाएर काँधमा सुत्नु पर्छ। त्यसपछि हर्नियालाई ट्रस वा हर्निया-ब्रेसले फिर्ता ठाउँमा धकेल्न सकिन्छ। स्क्रोटल (स्क्रोटल) र इन्गुइनल हर्नियाको अवस्थामा, कम्मर वरिपरि कपडा वा बेल्टको उचित बाँध लाभदायक हुन्छ।
आन्द्राको हर्निया (जुन 'इन्ग्विनल' वा कम्मरको तल्लो भागको हर्नियाको एक प्रकार हो), जसमा हर्नियाको थैली पेटका मांसपेशीहरूको तहको बीचमा रहन्छ। यदि आन्द्रा अड्किएको वा खुम्चिएको (strangulated) छ र दुखाइ छ भने — Aconitum nap (Aकोनिटम न्याप)।
इन्ग्विनल हर्निया (कम्मरको तल्लो भागको हर्निया), विशेष गरी बायाँतर्फ दुखाइ भएमा — Aesculus hip. 3x (एस्कुलस हिप. ३x)।
पेटको हर्निया। पेटको माथिल्लो भाग अन्ननली (esophagus) हुँदै माथितिर निस्कनु (Hiatus Hernia वा हायटस हर्निया) — Asafoetida 3x (असाफोटिडा ३x)।
: अण्डकोषको हर्निया (scrotal hernia) — Aurum met. (अउरम मेट)।
: नाइटोको हर्निया (umbilical hernia); यो पुरुषको तुलनामा बालबालिका र महिलाहरूमा बढी देखिन्छ। यसले सबै प्रकारका हर्नियामा काम गर्छ। दिनको चार मात्रा (डोज) — Calcarea carb. 200 (क्याल्केरिया कार्ब. २००)।
यदि बिरामी दुब्लो वा कमजोर छ भने नाइटोको हर्निया — Calcarea phos. (क्याल्केरिया फस)।
: नाइटोको हर्निया — Granatum (ग्रान्टम)।
: शरीरको कुनै पनि भागमा कोषहरूको असामान्य वृद्धिसहितको इन्टरस्टिसियल (interstitial) हर्निया — Hydrocotyle 1c (हाइड्रोकोटाइल १सी)।
: दाहिनेतर्फको कम्मरको तल्लो भागको (इन्ग्विनल) हर्निया, दुखाइ भए वा नभए पनि। हरेक १५ दिनमा एक मात्रा। 'स्ट्र्यान्ग्युलेटेड' (अड्किएको/खुम्चिएको) हर्निया। पेटमा ग्यास, पेट फुल्ने र गडगडाहट हुने समस्या — Lycopodium 1000 (लाइकोपोडियम १०००), १५ दिनपछि दोहोर्याउने।
: अण्डकोषको हर्निया — Magnesium mur. (म्याग्नेसियम मुर)।
वंशाणुगत अण्डकोषको हर्निया — Magnesium phos. 6x (म्याग्नेसियम फस. ६x)।
पाचन सम्बन्धी समस्यासहितको दाहिनेतर्फको हर्निया। हरेक ५ दिनमा २०० पोटेन्सी (potency) दिने। Nux vomica 1x (नक्स भोमिका १x) ले पुराना र नयाँ हर्नियाको दुखाइ कम गर्छ। यसले बालबालिकाको नाइटोको हर्निया निको पार्छ — Nux vomica 200 (नक्स भोमिका २००), हरेक ५ दिनमा दोहोर्याउने।
जब हर्निया 'स्ट्र्यान्ग्युलेटेड' (अड्किएको/खुम्चिएको) हुन्छ र Aconite, Belladonna तथा Nux vomica ले राम्रोसँग काम गर्दैनन् — Plumbum met. (प्लम्बम मेट)।
: योनीको हर्निया (अर्थात् योनीको भाग बाहिर निस्कनु) — Sepia (सेपिया)।
: सिस्टिक हर्निया (Cystic hernia), अर्थात् पिसाब थैलीको हर्निया — Staphysagria (स्टाफिस्याग्रिया)। : तिघ्राको हड्डी वा फेमरको हर्निया— विस्बाडेन
नोट १: हर्नियाको घाँटी थिचेको अवस्थामा, जब गम्भीर पीडा हुन्छ र निर्धारित औषधिहरूले पीडा कम गर्न र बिरामीलाई राहत दिन असफल हुन्छन्, शल्यक्रिया आवश्यक पर्दछ। प्रत्येक १० मिनेटमा लिइने नक्स भोमिका १x (नक्स भोमिका १x) ले हर्नियाको अवरोध वा घाँटी थिचेको समस्याबाट राहत दिन्छ।
नोट २:
सम्भव भएसम्म, बिरामीले काँधको उचाइमा माथि उठाएर काँधमा सुत्नु पर्छ। त्यसपछि हर्नियालाई ट्रस वा हर्निया-ब्रेसले फिर्ता ठाउँमा धकेल्न सकिन्छ। स्क्रोटल (स्क्रोटल) र इन्गुइनल हर्नियाको अवस्थामा, कम्मर वरिपरि कपडा वा बेल्टको उचित बाँध लाभदायक हुन्छ।