मूत्रपिंड (किडनी) निकामी होण्याची लक्षणे
मूत्रपिंड (किडनी) निकामी होण्याची लक्षणे
मूत्रपिंड कधीच मोठ्याने ओरडून सांगत नाहीत, ती फक्त हळू आवाजात (कुजबुजीने) संकेत देतात.
गेल्या आठवड्यात रात्री दोन-तीन वेळा लघवीला जावे लागले? तुम्हाला वाटते हे केवळ वाढत्या वयाचे किंवा जास्त पाणी प्यायल्याचे परिणाम आहेत?
विचार करा – तुमच्या शरीरात लहान गाळण्यांची (फिल्टर्सची) एक जोडी आहे. दिवस-रात्र ती रक्त गाळून त्यातील अशुद्धता बाहेर काढते आणि उपयुक्त घटक पुन्हा शरीरात पाठवते. या गाळणीलाच 'मूत्रपिंड' (किडनी) म्हणतात. जोपर्यंत ती व्यवस्थित काम करते, तोपर्यंत आपल्याला त्याची जाणीव होत नाही. पण जेव्हा त्यातील जाळी (फिल्टर) खराब होऊ लागते, तेव्हा शरीर तुम्हाला सात वेळा संकेत देते – कधीच मोठ्याने ओरडून नाही, तर फक्त हळू आवाजात.
दिवस-रात्र वारंवार लघवी होणे.
पहिला संकेत: लघवीच्या रंगात बदल
सुरुवातीला वारंवार लघवी होणे आणि रात्री झोपेतून जाग येणे (कारण मूत्रपिंड पाणी साठवून ठेवू शकत नाहीत). नंतर लघवीचे प्रमाण कमी होते आणि रंग बदलतो – कधी पाण्यासारखा फिकट, तर कधी गडद. लघवीत फेस येणे किंवा ती लालसर-तपकिरी रंगाची असणे? याचा अर्थ गाळणीमधील छिद्र (गळती) मोठे होत आहे.
तपकिरी रंगाची लघवी; फेसयुक्त लघवी.
दुसरा संकेत:
श्वास घेण्यास त्रास होणे; जर गाळणी अशुद्धता गाळू शकली नाही, तर शरीरात पाणी साचते आणि ते पाणी फुफ्फुसांच्या आसपास जमा होते. पायऱ्या चढताना धाप लागणे, पाय सुजणे आणि सकाळी पापण्या जड वाटणे.
पाय जड वाटणे.
तिसरा संकेत: शरीरात ऊर्जेची कमतरता निर्माण झाल्यावर मूत्रपिंड हाडांच्या कारखान्याला (अस्थिमज्जेला) संदेश पाठवतात —
"नवीन रक्त तयार करा." जर गाळणी कमकुवत असेल, तर हा संदेश पोहोचत नाही आणि नवीन रक्ताची निर्मिती कमी होते. दिवसभर थकवा जाणवणे, चक्कर येणे, हात-पाय थंड पडणे आणि चेहरा फिकट पडणे – ही ॲनिमियाची (रक्तक्षयाची) लक्षणे आहेत.
ॲनिमिया (रक्तक्षय).
पाचवा संकेत: निकामी झालेली गाळणी शरीरातील घातक वायू बाहेर टाकते, ज्यामुळे तोंडाला धातूचा किंवा अमोनियासारखा वास येतो. अन्न पाहिल्यावर मळमळणे, पोट भरल्यासारखे वाटणे, वजन कमी होणे.
सहावा मुद्दा: अंगाला खाज सुटणे. त्वचेखाली फॉस्फरस साचल्यामुळे असे होते. अंगावर पुरळ उठत नाही, फक्त खाज सुटते. साबण बदलूनही काही फरक पडत नाही - कारण समस्या शरीराच्या आत असते.
लघवीमध्ये फेस दिसतो का?
रात्री दोनपेक्षा जास्त वेळा उठावे लागते का?
पाय किंवा पापण्यांवर सूज आली आहे का? विनाकारण घशात खाज सुटते का?
यापैकी एकाही गोष्टीचे उत्तर 'हो' असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका – "तपासणी करेन" (will check) अशी कमेंट करा किंवा थेट भेटीची वेळ (अपॉइंटमेंट) घ्या.
तुमच्या कुटुंबात कोणाला मूत्रपिंडाचा (किडनीचा) आजार आहे का? आई-वडील किंवा आजी-आजोबांमध्ये कधी अशी लक्षणे दिसली आहेत का? कमेंट करा – तुमचा अनुभव दुसऱ्या कोणाला तरी वेळेवर डॉक्टरांकडे जाण्यास मदत करू शकेल.
ही केवळ जनजागृतीसाठी दिलेली माहिती आहे. तुम्हाला अशी काही लक्षणे आढळल्यास, तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
मूत्रपिंड कधीच मोठ्याने ओरडून सांगत नाहीत, ती फक्त हळू आवाजात (कुजबुजीने) संकेत देतात.
गेल्या आठवड्यात रात्री दोन-तीन वेळा लघवीला जावे लागले? तुम्हाला वाटते हे केवळ वाढत्या वयाचे किंवा जास्त पाणी प्यायल्याचे परिणाम आहेत?
विचार करा – तुमच्या शरीरात लहान गाळण्यांची (फिल्टर्सची) एक जोडी आहे. दिवस-रात्र ती रक्त गाळून त्यातील अशुद्धता बाहेर काढते आणि उपयुक्त घटक पुन्हा शरीरात पाठवते. या गाळणीलाच 'मूत्रपिंड' (किडनी) म्हणतात. जोपर्यंत ती व्यवस्थित काम करते, तोपर्यंत आपल्याला त्याची जाणीव होत नाही. पण जेव्हा त्यातील जाळी (फिल्टर) खराब होऊ लागते, तेव्हा शरीर तुम्हाला सात वेळा संकेत देते – कधीच मोठ्याने ओरडून नाही, तर फक्त हळू आवाजात.
दिवस-रात्र वारंवार लघवी होणे.
पहिला संकेत: लघवीच्या रंगात बदल
सुरुवातीला वारंवार लघवी होणे आणि रात्री झोपेतून जाग येणे (कारण मूत्रपिंड पाणी साठवून ठेवू शकत नाहीत). नंतर लघवीचे प्रमाण कमी होते आणि रंग बदलतो – कधी पाण्यासारखा फिकट, तर कधी गडद. लघवीत फेस येणे किंवा ती लालसर-तपकिरी रंगाची असणे? याचा अर्थ गाळणीमधील छिद्र (गळती) मोठे होत आहे.
तपकिरी रंगाची लघवी; फेसयुक्त लघवी.
दुसरा संकेत:
श्वास घेण्यास त्रास होणे; जर गाळणी अशुद्धता गाळू शकली नाही, तर शरीरात पाणी साचते आणि ते पाणी फुफ्फुसांच्या आसपास जमा होते. पायऱ्या चढताना धाप लागणे, पाय सुजणे आणि सकाळी पापण्या जड वाटणे.
पाय जड वाटणे.
तिसरा संकेत: शरीरात ऊर्जेची कमतरता निर्माण झाल्यावर मूत्रपिंड हाडांच्या कारखान्याला (अस्थिमज्जेला) संदेश पाठवतात —
"नवीन रक्त तयार करा." जर गाळणी कमकुवत असेल, तर हा संदेश पोहोचत नाही आणि नवीन रक्ताची निर्मिती कमी होते. दिवसभर थकवा जाणवणे, चक्कर येणे, हात-पाय थंड पडणे आणि चेहरा फिकट पडणे – ही ॲनिमियाची (रक्तक्षयाची) लक्षणे आहेत.
ॲनिमिया (रक्तक्षय).
पाचवा संकेत: निकामी झालेली गाळणी शरीरातील घातक वायू बाहेर टाकते, ज्यामुळे तोंडाला धातूचा किंवा अमोनियासारखा वास येतो. अन्न पाहिल्यावर मळमळणे, पोट भरल्यासारखे वाटणे, वजन कमी होणे.
सहावा मुद्दा: अंगाला खाज सुटणे. त्वचेखाली फॉस्फरस साचल्यामुळे असे होते. अंगावर पुरळ उठत नाही, फक्त खाज सुटते. साबण बदलूनही काही फरक पडत नाही - कारण समस्या शरीराच्या आत असते.
लघवीमध्ये फेस दिसतो का?
रात्री दोनपेक्षा जास्त वेळा उठावे लागते का?
पाय किंवा पापण्यांवर सूज आली आहे का? विनाकारण घशात खाज सुटते का?
यापैकी एकाही गोष्टीचे उत्तर 'हो' असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका – "तपासणी करेन" (will check) अशी कमेंट करा किंवा थेट भेटीची वेळ (अपॉइंटमेंट) घ्या.
तुमच्या कुटुंबात कोणाला मूत्रपिंडाचा (किडनीचा) आजार आहे का? आई-वडील किंवा आजी-आजोबांमध्ये कधी अशी लक्षणे दिसली आहेत का? कमेंट करा – तुमचा अनुभव दुसऱ्या कोणाला तरी वेळेवर डॉक्टरांकडे जाण्यास मदत करू शकेल.
ही केवळ जनजागृतीसाठी दिलेली माहिती आहे. तुम्हाला अशी काही लक्षणे आढळल्यास, तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.