အစာအိမ်နှင့် အူသိမ်ဦးပိုင်း အနာ (Peptic ulcer)
အစာအိမ်နှင့် အူသိမ်ဦးပိုင်း အနာ (Peptic ulcer)
Peptic ulcer ဆိုသည်မှာ အစာအိမ် သို့မဟုတ် အူသိမ်ဦးပိုင်း (duodenum - အူသိမ်၏ အစပိုင်း) အတွင်းနံရံတွင် ဖြစ်ပေါ်သော အနာ သို့မဟုတ် အပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အစာအိမ်အတွင်း အက်ဆစ်ဓာတ် (acid) အလွန်အကျွံ ထွက်ရှိခြင်းသည် အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသော်လည်း ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှုနှင့် အချို့သော ခေတ်သစ်ဆေးဝါးများ (allopathic medicines) ကြောင့်လည်း အချို့လူများတွင် အနာဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ ခေတ်သစ်ဆေးပညာအရ ကုသရာတွင် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုး ပါဝင်လေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် *Helicobacter pylori* (သို့မဟုတ် H. pylori) ဘက်တီးရီးယားကို နှိမ်နင်းရန် ပဋိဇီဝဆေးများ (antibiotics) အသုံးပြုခြင်း (ဤဘက်တီးရီးယား၏ မူလဇစ်မြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ တိကျသော အချက်အလက် မရှိသေးသော်လည်း)၊ အက်ဆစ်၏ သက်ရောက်မှုကို လျှော့ချရန် antacid ဆေးများ သုံးစွဲခြင်းနှင့် အက်ဆစ်ထုတ်လုပ်မှုကို လျှော့ချပေးသည့် အနာကုဆေးများ သုံးစွဲခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဤကုသမှုနည်းလမ်း သုံးမျိုးစလုံးကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ဟိုမီယိုပသီ (homeopathic) ကုသမှုတွင် အောက်ပါဆေးဝါးများသည် ထိရောက်မှုရှိပြီး အထောက်အကူပြုကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည် -
အစာအိမ်အနာ (Gastric ulcer) များသည် များသောအားဖြင့် အစာအိမ်၏ အောက်ပိုင်းနှင့် ကွေးညွတ်နေသော အနားသတ် (distal lesser curve) တွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် Peptic ulcer ဖြစ်ပွားရသည့် အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းရင်းမှာ အူသိမ်ဦးပိုင်း (duodenum) ၏ အစပိုင်းတွင် နာတာရှည် အနာဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
အချို့သော အခြေအနေများတွင် အစာအိမ်၏ အပေါ်ပိုင်း (အစာရေမျိုပြွန်နှင့် အစာအိမ် ဆက်စပ်သည့်နေရာ - cardiac end) သို့မဟုတ် အစာရေမျိုပြွန်၏ အောက်ပိုင်းတို့တွင်လည်း အနာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။
ဤအနာသည် များသောအားဖြင့် ကြီးမားပြီး (၂-၃ စင်တီမီတာခန့်) ဘဲဥပုံသဏ္ဍာန် ရှိတတ်သည်။ ၎င်း၏ အပေါ်ဘက်အစွန်း (proximal end) တွင် အောက်သို့တွဲကျနေသော သို့မဟုတ် အပြင်ဘက်သို့ စောင်းနေသော အနားသတ်တစ်ခု ရှိတတ်သည်။
၎င်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ လှေကားထစ်ပုံစံ ဖြစ်နေတတ်သည်။
အောက်ဘက်အစွန်း (distal end) မှာမူ အနာ၏ အောက်ခြေမှတစ်ဆင့် အောက်ဘက်သို့ စောင်းဆင်းသွားသည်။
သွေးပါသော အစားအစာများကို အန်ထုတ်ခြင်းနှင့် အူလမ်းကြောင်း တီဘီရောဂါ ခံစားနေရခြင်းတို့ ရှိသည့်အခါ ဤဆေးသည် အသုံးဝင်ပါသည်။ သွေးယိုစီးမှုရှိသော Peptic ulcer အတွက် - (Aluminium phos.)
: အစာစားပြီး ၂-၃ နာရီအကြာ (အစာအိမ်ဗလာဖြစ်နေချိန်) တွင် နာကျင်မှုနှင့် ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်ခြင်းများ စတင်တတ်သည်။ Anacardium orientalis (Anacardium ori.) ကို သုံးစွဲခြင်းဖြင့် ယာယီသက်သာစေနိုင်သည်။
: ရောဂါလက္ခဏာများနှင့်အတူ လေချဉ်တက်ခြင်း (အသံကျယ်ကျယ်ဖြင့် လေချဉ်တက်ခြင်း) ရှိပါက Arsenicum alb. (Argentum nit.) ကို အသုံးပြုပါ။
အစာအိမ်နှင့် ဝမ်းဗိုက်အပေါ်ပိုင်း (epigastric region) တွင် ပြင်းထန်စွာ ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်ခြင်း၊ ဤပြဿနာသည် ညဘက်နှင့် အစာစား၊ ရေသောက်ပြီးနောက် ပိုမိုဆိုးရွားလာတတ်ခြင်း — Arsenicum album။
နာကျင်မှုနှင့် ဖိအားပေးခံရသကဲ့သို့ ခံစားရခြင်းတို့ပါဝင်သော နာတာရှည် အစာအိမ်အနာ (Peptic ulcer) — Graphites။
: အစာအိမ်တွင် အဝိုင်းပုံစံ အနာဖြစ်ခြင်း။ အစာစားခြင်းက အစာအိမ်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာများကို သက်သာစေသည်။ အစာအိမ်အနာ — Kalium bichrome။
ဝမ်းဗိုက်အပေါ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတို့တွင် လေပွခြင်းရှိပြီး အစာရေမျိုပြွန် (esophagus) တွင် ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်ခြင်းတို့နှင့်အတူ တွဲလျက်ဖြစ်ပေါ်သော အစာအိမ်အနာအတွက် အသုံးဝင်သည်။ လည်ချောင်းအထိသာ တက်လာပြီး ကြာရှည်စွာ တည်ရှိနေတတ်သော မပြီးပြတ်သည့် ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်မှုမျိုး — Lycopodium 200။
: အူသိမ်ဦးပိုင်းအနာ (duodenal ulcer) ဖြစ်ပွားပြီး အချွဲ၊ သည်းခြေရည်နှင့် သွေးပါသော အစာများ အန်ထွက်ခြင်း — Phosphorus။
: အက်ဆစ်ဓာတ်လွန်ကဲခြင်း သို့မဟုတ် အက်ဆစ်ဓာတ်ပြဿနာများအတွက် ဤဆေးသည် အသုံးဝင်သည် — Robinia။
မှတ်ချက်။
: အစာအိမ်အနာ (Peptic ulcer) နှင့် အူသိမ်ဦးပိုင်းအနာ (Duodenal ulcer)။ အစာစားပြီးနောက် ဗိုက်ပွခြင်း သို့မဟုတ် လေပွခြင်း။
အစာရေမျိုပြွန်နှင့် အစာအိမ်အနာများ၊ အက်ဆစ်ဓာတ်လွန်ကဲခြင်းတို့ကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် နေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်းဆိုင်ရာ အကြံပြုချက်အချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -
1. အိပ်စက်သည့်အခါ ခေါင်းကို အိပ်ရာမျက်နှာပြင်ထက် ၆ လက်မခန့် မြင့်နေစေပါ။
2. ကဖင်းဓာတ် သို့မဟုတ် အရက်ပါဝင်သော အစားအစာနှင့် အဖျော်ယမကာများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
3. ချဉ်သောသစ်သီးဖျော်ရည်များ၊ ခရမ်းချဉ်သီးနှင့် အစပ်လွန်ကဲသော အစားအစာများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
4. အစာကို အနည်းငယ်စီဖြင့် တစ်နေ့လျှင် ၆ ကြိမ်ခန့် ခွဲစားပါ။
5. အိပ်ရာမဝင်မီ ချက်ချင်း အစာမစားပါနှင့်။
Peptic ulcer ဆိုသည်မှာ အစာအိမ် သို့မဟုတ် အူသိမ်ဦးပိုင်း (duodenum - အူသိမ်၏ အစပိုင်း) အတွင်းနံရံတွင် ဖြစ်ပေါ်သော အနာ သို့မဟုတ် အပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အစာအိမ်အတွင်း အက်ဆစ်ဓာတ် (acid) အလွန်အကျွံ ထွက်ရှိခြင်းသည် အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသော်လည်း ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှုနှင့် အချို့သော ခေတ်သစ်ဆေးဝါးများ (allopathic medicines) ကြောင့်လည်း အချို့လူများတွင် အနာဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ ခေတ်သစ်ဆေးပညာအရ ကုသရာတွင် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုး ပါဝင်လေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် *Helicobacter pylori* (သို့မဟုတ် H. pylori) ဘက်တီးရီးယားကို နှိမ်နင်းရန် ပဋိဇီဝဆေးများ (antibiotics) အသုံးပြုခြင်း (ဤဘက်တီးရီးယား၏ မူလဇစ်မြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ တိကျသော အချက်အလက် မရှိသေးသော်လည်း)၊ အက်ဆစ်၏ သက်ရောက်မှုကို လျှော့ချရန် antacid ဆေးများ သုံးစွဲခြင်းနှင့် အက်ဆစ်ထုတ်လုပ်မှုကို လျှော့ချပေးသည့် အနာကုဆေးများ သုံးစွဲခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဤကုသမှုနည်းလမ်း သုံးမျိုးစလုံးကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ဟိုမီယိုပသီ (homeopathic) ကုသမှုတွင် အောက်ပါဆေးဝါးများသည် ထိရောက်မှုရှိပြီး အထောက်အကူပြုကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည် -
အစာအိမ်အနာ (Gastric ulcer) များသည် များသောအားဖြင့် အစာအိမ်၏ အောက်ပိုင်းနှင့် ကွေးညွတ်နေသော အနားသတ် (distal lesser curve) တွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် Peptic ulcer ဖြစ်ပွားရသည့် အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းရင်းမှာ အူသိမ်ဦးပိုင်း (duodenum) ၏ အစပိုင်းတွင် နာတာရှည် အနာဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
အချို့သော အခြေအနေများတွင် အစာအိမ်၏ အပေါ်ပိုင်း (အစာရေမျိုပြွန်နှင့် အစာအိမ် ဆက်စပ်သည့်နေရာ - cardiac end) သို့မဟုတ် အစာရေမျိုပြွန်၏ အောက်ပိုင်းတို့တွင်လည်း အနာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။
ဤအနာသည် များသောအားဖြင့် ကြီးမားပြီး (၂-၃ စင်တီမီတာခန့်) ဘဲဥပုံသဏ္ဍာန် ရှိတတ်သည်။ ၎င်း၏ အပေါ်ဘက်အစွန်း (proximal end) တွင် အောက်သို့တွဲကျနေသော သို့မဟုတ် အပြင်ဘက်သို့ စောင်းနေသော အနားသတ်တစ်ခု ရှိတတ်သည်။
၎င်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ လှေကားထစ်ပုံစံ ဖြစ်နေတတ်သည်။
အောက်ဘက်အစွန်း (distal end) မှာမူ အနာ၏ အောက်ခြေမှတစ်ဆင့် အောက်ဘက်သို့ စောင်းဆင်းသွားသည်။
သွေးပါသော အစားအစာများကို အန်ထုတ်ခြင်းနှင့် အူလမ်းကြောင်း တီဘီရောဂါ ခံစားနေရခြင်းတို့ ရှိသည့်အခါ ဤဆေးသည် အသုံးဝင်ပါသည်။ သွေးယိုစီးမှုရှိသော Peptic ulcer အတွက် - (Aluminium phos.)
: အစာစားပြီး ၂-၃ နာရီအကြာ (အစာအိမ်ဗလာဖြစ်နေချိန်) တွင် နာကျင်မှုနှင့် ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်ခြင်းများ စတင်တတ်သည်။ Anacardium orientalis (Anacardium ori.) ကို သုံးစွဲခြင်းဖြင့် ယာယီသက်သာစေနိုင်သည်။
: ရောဂါလက္ခဏာများနှင့်အတူ လေချဉ်တက်ခြင်း (အသံကျယ်ကျယ်ဖြင့် လေချဉ်တက်ခြင်း) ရှိပါက Arsenicum alb. (Argentum nit.) ကို အသုံးပြုပါ။
အစာအိမ်နှင့် ဝမ်းဗိုက်အပေါ်ပိုင်း (epigastric region) တွင် ပြင်းထန်စွာ ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်ခြင်း၊ ဤပြဿနာသည် ညဘက်နှင့် အစာစား၊ ရေသောက်ပြီးနောက် ပိုမိုဆိုးရွားလာတတ်ခြင်း — Arsenicum album။
နာကျင်မှုနှင့် ဖိအားပေးခံရသကဲ့သို့ ခံစားရခြင်းတို့ပါဝင်သော နာတာရှည် အစာအိမ်အနာ (Peptic ulcer) — Graphites။
: အစာအိမ်တွင် အဝိုင်းပုံစံ အနာဖြစ်ခြင်း။ အစာစားခြင်းက အစာအိမ်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာများကို သက်သာစေသည်။ အစာအိမ်အနာ — Kalium bichrome။
ဝမ်းဗိုက်အပေါ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတို့တွင် လေပွခြင်းရှိပြီး အစာရေမျိုပြွန် (esophagus) တွင် ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်ခြင်းတို့နှင့်အတူ တွဲလျက်ဖြစ်ပေါ်သော အစာအိမ်အနာအတွက် အသုံးဝင်သည်။ လည်ချောင်းအထိသာ တက်လာပြီး ကြာရှည်စွာ တည်ရှိနေတတ်သော မပြီးပြတ်သည့် ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်မှုမျိုး — Lycopodium 200။
: အူသိမ်ဦးပိုင်းအနာ (duodenal ulcer) ဖြစ်ပွားပြီး အချွဲ၊ သည်းခြေရည်နှင့် သွေးပါသော အစာများ အန်ထွက်ခြင်း — Phosphorus။
: အက်ဆစ်ဓာတ်လွန်ကဲခြင်း သို့မဟုတ် အက်ဆစ်ဓာတ်ပြဿနာများအတွက် ဤဆေးသည် အသုံးဝင်သည် — Robinia။
မှတ်ချက်။
: အစာအိမ်အနာ (Peptic ulcer) နှင့် အူသိမ်ဦးပိုင်းအနာ (Duodenal ulcer)။ အစာစားပြီးနောက် ဗိုက်ပွခြင်း သို့မဟုတ် လေပွခြင်း။
အစာရေမျိုပြွန်နှင့် အစာအိမ်အနာများ၊ အက်ဆစ်ဓာတ်လွန်ကဲခြင်းတို့ကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် နေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်းဆိုင်ရာ အကြံပြုချက်အချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -
1. အိပ်စက်သည့်အခါ ခေါင်းကို အိပ်ရာမျက်နှာပြင်ထက် ၆ လက်မခန့် မြင့်နေစေပါ။
2. ကဖင်းဓာတ် သို့မဟုတ် အရက်ပါဝင်သော အစားအစာနှင့် အဖျော်ယမကာများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
3. ချဉ်သောသစ်သီးဖျော်ရည်များ၊ ခရမ်းချဉ်သီးနှင့် အစပ်လွန်ကဲသော အစားအစာများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
4. အစာကို အနည်းငယ်စီဖြင့် တစ်နေ့လျှင် ၆ ကြိမ်ခန့် ခွဲစားပါ။
5. အိပ်ရာမဝင်မီ ချက်ချင်း အစာမစားပါနှင့်။